Blauwalgen

Article on other languages:

del.icio.us del.icio.us
Digg Digg
Furl Furl
Reddit Reddit
Rojo Rojo
Add to OnlyWire
Blauwalgen

Taxonomische indeling
Rijk: Bacteria
Stam
Cyanobacteria

Blauwalgen of blauwwieren is een orde van bacteriën die net als planten fotosynthese toepassen om te kunnen leven. De officiële naam voor deze groep is cyanobacteriën, afgeleid van de kleur cyaan (blauw-groen) omdat de blauwe kleurstof fycocyanine deze groep kenmerkt.

Inhoud

Naam blauwalg

De naam blauwalg is misleidend omdat de blauwalgen noch tot de algen of de wieren behoren maar een aparte groep vormen. De meeste soorten hebben een blauwe kleur, maar er zijn er ook met een roodbruine kleur gevormd door de kleurstof fycoërytrine, zoals in de Rode Zee. De kleurstoffen zijn niet zoals bij de planten gebonden aan kleurstoflichamen, maar zitten in de buitenste plasmalagen van de cel.

Evolutie en classificatie

Cyanobacteriën behoren tot de oudste organismen op aarde; er wordt geschat dat ze al 3,5 miljard jaar bestaan. Cyanobacteriën waren de eerste organismen op aarde die zuurstof konden produceren en zo de ontwikkeling van hogere organismen mogelijk hebben gemaakt. Volgens de endosymbiontentheorie zijn de chloroplasten in plantencellen ontstaan uit voorouders van de huidige blauwalgen.

De orde blauwalgen bestaat uit

Levenswijze

Blauwalgen leven niet alleen in zoet en zout water maar ook in de grond, op rotsen, takken en boomstammen. In de tropen leven ze als epifyten op bladeren van planten. Sommige soorten kunnen zeer hoge temperaturen, tot zelfs 75-85°C, verdragen en leven in heetwaterbronnen.
Er zijn ook soorten die in symbiose leven met een bepaalde plant, zoals de blauwwier Anabaena azollae in de bladholten van het watervarentje en andere blauwwieren in de wortels van palmvarens en Gunnera. Daarnaast zijn er soorten die nauw met korstmossen samenleven.

Bouw

Blauwalgen hebben een eenvoudiger bouw dan algen. De celbouw vertoont een grote overeenkomst met die van de bacterie. Blauwalgen kunnen eencellig zijn maar ze kunnen ook kolonies of celdraden, al of niet vertakt, vormen. De cellen zijn meestal omgeven door een gelatineachtige laag.
De voortplanting is ongeslachtelijk. Bij de eencelligen delen de cellen zich en bij de draadvormen breken kleine stukjes van de draden af. Kolonies breken in stukken.
Sommige soorten overwinteren als vegetatieve rustsporen, akineten genoemd, die in het voorjaar weer actief worden.

Fotosynthese

Het chlorofyl van blauwalgen is eenvoudiger van vorm dan bij de planten. De blauwalgen benutten een groter deel van het lichtspectrum dan de meeste algen en planten doordat ze beschikken over pigmentstructuren, fycobilisomen genoemd, waarin de pigmenten fycoerytrine, fycocyanine en allofycocyanine gerangschikt zijn. Deze pigmenten kunnen licht met een golflengte van 550 - 620 nanometer invangen en aan chlorofyl doorgeven voor fotosynthese.

Stikstofbinding

Bepaalde soorten zijn in staat om stikstof uit de lucht te binden net zoals de stikstofbindende bacteriën in de wortels van de vlinderbloemigen doen.

Algenbloei

Er zijn veel soorten blauwalgen, enkele daarvan waaronder de Planktothrix agardhii zijn berucht omdat zij bij een algenbloei in de zomer en nazomer massaal optreden en grote overlast bezorgen. Een algenbloei is een gevolg van al aanwezige verontreiniging; het is een symptoom van een onderliggend probleem. De optimale groeiomstandigheden zijn een temperatuur tussen de 20°C en 30°C, lichtarme en luwe (wind en stroming) omstandigheden en mineraalrijk water.

In verband met de gezondheid wordt aangeraden niet te zwemmen in gebieden met te veel blauwalg. De blauwalgen kunnen giftige stoffen afscheiden waarvan mensen ziek worden. De klachten variëren van hoofdpijn, huidirritatie, misselijkheid, diarree tot koorts.

Bestrijding

Uit onderzoek van TNO-MEP is gebleken dat de driehoeksmossel (Dreissena polymorpha) een effectief middel tegen een blauwalgplaag kan zijn. Deze mosselen zijn in staat om per kg lichaamsgewicht 35 liter water te filteren en daar rond de 800 mg stikstof en 80 mg fosfaat uit te halen. Naast (gebonden) nutriënten is de mossel ook in staat om blauwalg direct uit het water te filteren.

In een zomer met relatief slecht weer, zoals de zomer van 2007, blijkt dat dit een positieve invloed heeft op de bestrijding van blauwalg. De bacteriën zijn dan duidelijk minder aanwezig.

Niettemin werden begin augustus 2007 diverse zwemverboden ingesteld o.a. in Zuid-Holland wegens blauwwieren.

Gebruik

Spirulina tabletten

Sommige blauwalgen worden verwerkt in cosmetica zoals pillen en gezichtsmaskers. Ook worden ze in levensmiddelen als stabilisator, smaakmaker of eiwitleverancier toegepast.
De blauwalg spirulina is in tabletvorm te koop en zou de gezondheid bevorderen evenals aphanizomenon. Bij dierproeven is gebleken dat het pigment fycocyanine ontstekingsremmend kan werken.
In de thalassotherapie wordt ook gebruikgemaakt van bepaalde blauwalgen.

Externe link

Informatie over blauwalgen van Wageningen Universiteit

Wikimedia Commons
 

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.