Article on other languages:
- ثدي
- Ñuñu
- Гърда
- Pit
- Мамканаш
- Prs
- Bron
- Bryst
- Weibliche_Brust
- Breast
- Mamo
- Mama
- Bular
- پستان
- Rinnat
- Sein
- Káma
- שד_(איבר)
- Dojka
- Payudara
- Suso
- Mamo
- Brjóst
- Mammella
- ᐃᕕᐊᖏᖅ/iviangiq
- 乳房
- 유방_(동물)
- Çiçik
- Mamma
- Libɛ́lɛ
- Krūtis
- സ്തനം
- Payudara
- Bryst
- Bryst
- Susu
- Sutek
- Seios
- Ñuñu
- Женская_грудь
- Minna_(senu_dâ_fìmmina)
- Breast
- Prsník
- Bröstkörtlar
- เต้านม
- Meme_(İnsan_anatomisi)
- Груди
- Vú
- 乳房
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
Met de borst wordt meestal de vrouwelijke borst aangeduid: elke vrouw heeft twee borsten waarmee zij borstvoeding kan geven aan haar baby. Borsten zijn een secundair geslachtskenmerk van de vrouw, en hebben ook seksuele functies. Het Latijnse woord voor borst is mamma (meervoud: mammae, de Latijnse naam voor de klasse zoogdieren is dan ook Mammalia), deze term wordt nu in de medische wereld nog gebruikt.
Soms wordt met "de borst" ook de borstkas bedoeld, als in de zin "borst vooruit" of "ter hoogte van de borst". Andere zoogdieren hebben ook borsten, waaruit zij hun jongen zogen, al worden deze vaker melkklieren of uiers genoemd.
Dit artikel behandelt verder de vrouwelijke borst.
Inhoud |
Anatomie
.jpg)
De vrouw heeft twee borsten. Deze bevatten melkklierweefsel, vetweefsel en bindweefsel. De borst wordt bedekt door de huid en elke borst heeft een tepel. Beide borsten hebben bovendien een uitloper van het borstweefsel richting de oksel, die de uitloper van Spense genoemd wordt. De grootte van de bosten hangt af van de hoeveelheid vetweefsel. De grootte van de borsten varieert daarom tussen vrouwen onderling. Mannen hebben overigens ook borstweefsel, al is dit maar een zeer kleine hoeveelheid. Wanneer een arts een afwijking in een borst vindt, gebruikt hij een indeling van de borst in vier kwadranten (links boven, links beneden, rechts boven en rechts beneden de tepel) om de locatie van deze afwijking te preciseren.
Melkklierweefsel
De borsten bevatten melkklierweefsel. Tijdens de zwangerschap wordt het hormoon prolactine in grotere hoeveelheden dan normaal gemaakt. Door dit hormoon gaan de melkklieren, die in het melkklierweefsel zitten, melk produceren. De melk die door de melkklieren geproduceerd wordt, stroomt via melkgangetjes in de borst naar de tepel toe, waar de baby de melk kan drinken.
De tepel
Elke borst heeft één tepel die omgeven wordt door de tepelhof (ofwel areola). De kleur van de tepelhof verschilt tussen vrouwen onderling van lichtroze tot donkerbruin. De tepelhof bevat enige kliertjes, de sebaceuze klieren, ook kliertjes van Montgomery genoemd, die vaak te zien zijn als kleine ronde bultjes rondom de tepel. Meestal zien de tepels er opgezwollen uit. Als de vrouw het koud heeft of opgewonden is dan zijn de tepels meestal 'stijf'.
Andere soorten weefsels
Naast de melkklieren bevat de borst ook bindweefsel en de ligamenten van Cooper, die de borst stevigheid moeten geven, en vetweefsel. Bij een vrouw die borstvoeding geeft, bevat de borst veel meer klierweefsel dan bij een vrouw die geen borstvoeding geeft. De borst ligt op de musculus pectoralis minor en de musculus pectoralis major, de twee spieren die over de borstkas lopen en die gebruikt worden voor het bewegen van de schouder en de arm.
Bloedvaten en zenuwen
Het weefsel van de borsten wordt gevoed door verschillende slagaderen, terwijl de afvoer door verscheidene aderen verzorgd wordt. Lymfevaten leiden afvalstoffen van de borst naar lymfklieren in de oksel, en ook naar lymfklieren in de buurt van het borstbeen.
Zowel vrouwen als mannen hebben veel bloedvaten en zenuwuiteinden in de tepels. De tepels zijn dan ook zeer gevoelig. De tepels kunnen bij zowel mannen als vrouwen hard worden als gevolg van kou of seksuele opwinding, maar ook bij sommige andere emoties.
Asymmetrie van de twee borsten
Veel vrouwen merken dat de grootte van de linker- en rechterborst (iets) verschilt. Deze asymmetrie is normaal. Ook kunnen zowel mannen als vrouwen bemerken dat de ene tepel gevoeliger is dan de andere. Ook dit is te verklaren door het feit dat de linker- en de rechterkant van een mens altijd wat asymmetrisch zijn. Er wordt wel beweerd dat de linkertepel bij vrouwen gevoeliger is dan de rechtertepel, maar hierover bestaat veel discussie. Gedegen wetenschappelijk onderzoek naar dit onderwerp is nog nooit verricht.
Ontwikkeling van de borst
Bij de geboorte hebben zowel jongens als meisjes twee tepels en een zeer kleine hoeveelheid borstweefsel. Door de hormonen die de baby's van de moeder meekrijgen, kunnen zij vlak na de geboorte wat zwelling van het borstweefsel vertonen en zelfs wat melkachtige vloeistof uit de tepels afscheiden. Dit kan zowel bij jongetjes als bij meisjes gebeuren en dit verschijnsel heet heksenmelk en gaat altijd vanzelf over. Tijdens de puberteit beginnen de borsten van een meisje te groeien, waarbij ze verschillende stadia doorlopen. De borsten groeien doordat er meer vetweefsel ontstaat. Wanneer een vrouw voor het eerst zwanger is, vindt er nog een verdere ontwikkeling plaats in de borsten om deze voor te bereiden op hun functie bij het voeden van de baby.
Functies van de borst
Zwangerschap en borstvoeding
De belangrijkste functie van de melkklieren in de vrouwelijke borst is het voeden van de baby met moedermelk. Tijdens de borstvoeding stroomt de melk vanuit de melkkliertjes via melkgangetjes naar de tepel. De melkproductie staat onder invloed van het hormoon prolactine. Dit hormoon bereidt de borsten tijdens de zwangerschap ook al voor op de nieuwe functie die ze na de bevalling zullen krijgen: onder invloed van prolactine wordt de hoeveelheid melkklierweefsel in de borst groter. Wanneer een baby aan de tepel zuigt, of soms ook al als de moeder haar baby hoort huilen, komt het hormoon oxytocine vrij in het lichaam van de moeder. Hierdoor knijpt het spierweefsel rondom de melkklieren zich samen, waardoor de melk naar de tepel toeschiet. Zowel kleine als grote borsten produceren meestal voldoende borstvoeding. Door de wisselwerking tussen moeder en baby past de hoeveelheid moedermelk die geproduceerd wordt per dag, zich meestal precies aan aan de behoefte van de baby.
Seksuele functie
Veel mannen vinden de vrouwelijke borsten aantrekkelijk en kunnen seksueel opgewonden raken van het zien of aanraken van borsten. Er zijn daarom ook speciaal kleren en ondergoed ontworpen die de borsten benadrukken. Bikinimodellen zijn ook populair geworden door het feit dat mannen hiervan opgewonden raken. Vrouwen kunnen ook seksueel opgewonden raken van het feit dat hun partner tijdens seksueel contact de borsten stimuleert. Deze feiten zouden kunnen verklaren dat tijdens de evolutie de vrouw borsten heeft ontwikkeld.
Wetenschappelijke theorieën over andere functies
Andere zoogdieren dan de mens hebben minder opvallende borsten. Hiermee behoren de borsten van een vrouw tot de secundaire geslachtsorganen. Borsten zijn volgens één van evolutietheorieën ontstaan om mannen aan te trekken. Toen tijdens de evolutie de mens rechtop ging lopen werden de billen van een vrouw minder opvallend voor de man. De borsten ontwikkelden zich in eerste instantie als alternatief voor de billen.[1] .
Een andere theorie voor het ontstaan van borsten is dat zou worden voorkomen dat de baby stikt tijdens het voeden. De menselijke baby heeft een minder voortuitstekende kaak dan de baby van de voorouders van de mens. Hierdoor wordt bij een te platte borst de neus van de baby wellicht geblokkeerd. De borsten werden tijdens de evolutie volgens deze theorie groter om de zich terugtrekkende kaak te compenseren. De omvang van een borst bij een vrouw maakt echter geen enkel verschil in melkproductie en de mogelijkheid om een baby te voeden.
Borsten en cultuur
Vanwege hun functie in de menselijke seksualiteit en de borstvoeding worden de vrouwelijke borsten in de meeste culturen beschouwd als één van de intieme lichaamsdelen van het vrouwelijk lichaam en worden daarom niet of met een zekere schroom in het openbaar getoond.
In vroeger eeuwen werd het vrouwelijk lichaam, inclusief de borsten, vaak ingesnoerd in een korset. Afhankelijk van de zeden en mode werden de borsten zoveel mogelijk verdoezeld en ingesnoerd, of juist zoveel mogelijk benadrukt en getoond.
Sinds de zestiger jaren van de twintigste eeuw is een minderheid van vrouwen, voornamelijk in de westerse wereld, in opstand gekomen tegen het feit dat de borsten bedekt moesten blijven. Zij eisten het recht op hun borsten te tonen, vooral op het strand. Phil Bloom was de eerste vrouw die op de Nederlandse televisie tijdens een programma van de VPRO in 1967 naakt poseerde. Volgens de programmamakers trachtte men hierdoor een taboe te doorbreken.
Tegenwoordig dragen vrouwen vaak een bustehouder die de borsten wel ondersteunt maar niet beknelt. Dit kledingstuk is veel bekender onder zijn afkorting: de bh ofwel beha.
Afwijkingen van de borst
 |
Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts |
Goedaardige afwijkingen
- Heksenmelk is de naam van de vloeistof die de tepel van pasgeboren baby's soms afscheidt onder invloed van de hormonen van de moeder. Dit is van voorbijgaande aard en onschuldig.
Aangeboren afwijkingen
- Ingetrokken tepels – de tepel hoort in principe naar buiten uit te steken, of in ieder geval dit te doen wanneer de tepel hard wordt. Bij sommige vrouwen en mannen kan een tepel al vanaf de geboorte ingetrokken zijn, waarbij de tepel dus naar binnen ingetrokken is. Dit is dan een goedaardige afwijking, die bij vrouwen alleen soms problemen kan opleveren wanneer zij borstvoeding willen geven. Wanneer een tepel altijd de normale vorm heeft gehad en plotseling ingetrokken raakt, moet een vrouw (maar ook een man) altijd hierover de huisarts raadplegen.
- Meer dan twee tepels – extra tepels (polythelie) komen bij 1% van de bevolking voor in de vorm van één of twee rose plekjes op de melklijst, meestal onder de normale tepels, soms meer naar de oksel toe, die vaak voor een moedervlek worden aangezien. Zelfs complete extra borsten zijn mogelijk (polymastie).
Niet-aangeboren afwijkingen
- Ontstekingen: de borsten van een vrouw kunnen ontstoken raken na een verwonding of ernstige kneuzing, of door een infectie met een bacterie. Veel vaker komt het voor dat een melkklier in een van de twee borsten ontstoken raakt wanneer een vrouw borstvoeding geeft (mastitis puerperalis). De ontsteking kan heftig pijnlijk zijn met hoge koorts, pijn en abcesvorming.
- Cysten: dit zijn met vocht gevulde holtes in de borst, die pijnlijk kunnen zijn en aan kunnen voelen als een knobbeltje.
- Fibroadenomen: dit zijn goedaardige knobbels in de borst, die pijnlijk kunnen zijn.
- Mastopathie is een afwijking waarbij de structuur van de borst grover wordt, soms met pijnklachten.
NB. Wanneer men een knobbeltje voelt, is het noodzakelijk om naar de huisarts te gaan, om een kwaadaardige aandoening uit te sluiten. De vooruitzichten zijn beter naarmate een tumor eerder wordt ontdekt. Tijdverlies verslechtert de kansen.
Kwaadaardige afwijkingen
- In de westerse wereld zal circa één op de negen vrouwen gedurende haar leven borstkanker (medische term: mammacarcinoom) ontwikkelen.
- Een speciale vorm van borstkanker is wanneer de tepel hierdoor is aangetast, dit wordt de ziekte van Paget van de tepel genoemd.
Afwijkingen van het borstweefsel bij mannen
Gynaecomastie
Wanneer het borstweefsel van een man in omvang toeneemt, heet dit gynaecomastie ('vrouwenborst'). Tijdens de puberteit kan dit bij jongens een tijdelijk verschijnsel zijn, door de veranderingen in de hormoonhuishouding. Op oudere leeftijd kan gynaecomastie o.a. veroorzaakt worden door een teveel aan vrouwelijke hormonen (met name oestrogeen) bij de man.
Borstkanker
 Voor meer informatie zie hoofdartikel Borstkanker |
Omdat mannen ook een kleine hoeveelheid borstweefsel hebben, kunnen zij ook borstkanker of de ziekte van Paget krijgen. De kans hierop is wel veel kleiner dan bij vrouwen. Men schat dat in Nederland jaarlijks een kleine honderd mannen borstkanker krijgen. De eerste klachten zijn meestal een knobbel onder of dichtbij een tepel, of veranderingen van de tepel zelf.
Als bij mannen plotseling beide borsten groeien, of als er onder één van de borsten een knobbeltje voelbaar is, is het verstandig om langs te gaan bij de huisarts.
| Uitwendige delen van het menselijk lichaam |  |
|---|---|
|
Huid |
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Breasts van Wikimedia Commons. |
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
More about Borst: borst gloria mater piquemal poulenc stabat, neil borst, athalie avocat borst desnoues mendelssohn natech tetu watkinson, borst kanker kosten operatie, borst claessens degor don donnelly edwards gens giovanni malgoire marin mozart rivenq · · · · · · ·,