Article on other languages:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
.png)
Brielle (
uitspraak (info·uitleg)), vroeger Den Briel, is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland gelegen op het eiland Voorne. De gemeente telt 15.687 inwoners (30 juni 2008, bron: CBS) en beslaat 31,32 km² waarvan 3,71 km² wateroppervlak is. Naast de stad Brielle zelf omvat de gemeente ook de dorpen Vierpolders en Zwartewaal. Brielle zelf heeft ruim 9000 inwoners.
Brielle is gelegen aan de Brielse Maas, een afgedamd gedeelte van de Maas dat zich tot belangrijk recreatiegebied ontwikkeld heeft. Het ligt ten oosten van de oude vaargeul Brielse Gat.[1] Tot 1700 werd dit water gebruikt als verbinding naar Rotterdam, daarna trad verzanding op waardoor het Gat minder goed bevaarbaar werd. Het Goereese Gat was een alternatief.
Inhoud |
Geschiedenis
Brielle is een oude stad; de naam gaat terug op het Keltische woord brogilo ('ingesloten gebied, jachtgebied') en uit de oudste geschriften blijkt dat de huidige locatie 'de nieuwe Briel' is. 'Den ouden Briel' moet ergens anders op het eiland Voorne gelegen hebben. Lange tijd was de stad de zetel van de Graven van Voorne, totdat deze heerlijkheid in 1371 bij Holland gevoegd werd. Brielle had zijn eigen haven en dreef handel met het Oostzee-gebied, met name Danzig en de Baltische staten. De stad had zelfs een eigen factorij in Zweden.
In 1572 werd de stad ingenomen door de Watergeuzen onder leiding van Lumey en Bloys van Treslong, waarbij de veerman Koppelstock een belangrijke rol vervulde. De Inname van Den Briel wordt algemeen gezien als het eigenlijke begin van de opstand tegen Filips II; zie ook Tachtigjarige Oorlog. Dit historisch feit wordt ieder jaar op 1 april gevierd. Schoolkinderen onthouden dit feit met de zin:
- "Op 1 april verloor Alva zijn bril" (oorspr. "Op 1 april verloor Alva Den Briel")
Tijdens de gebeurtenissen in 1572 vermoordden de calvinistische Watergeuzen op gruwelijke wijze negentien katholieke geestelijken uit het veroverde Gorinchem, de heilige Martelaren van Gorcum. Sindsdien is Brielle ook een bedevaartsoord voor met name Nederlandse katholieken.
In 1585 werd Brielle Engels bezit: koningin Elisabeth verkreeg het, samen met Vlissingen, in onderpand in ruil voor 5000 soldaten die de Nederlanden hielpen in de strijd tegen Spanje. In 1616 kwamen deze gebieden terug bij Nederland.
Brielle is lid van de Nederlandse Vereniging van Vestingsteden. Met haar bijna 400 rijksmonumenten op een inwoneraantal van nog geen 12.000 inwoners bezit de stad samen met Harlingen het meeste aantal monumenten per inwoner van heel Nederland.
Bezienswaardigheden
- De stad bezit nog steeds haar oude stadswallen, gebouwd volgens het Oud Nederlands vestingstelsel.
- Grote of St. Catharijnekerk. Deze kerk was in opzet de grootste kerk van Holland, maar is nooit voltooid. De bouw begon in 1417. In 1456 was er een grote brand en in 1482 raakte het geld op en hield men op met bouwen. Alleen het schip was klaar. Brielle is van verre herkenbaar aan de 57 meter hoge, stompe toren van de St. Catharijnekerk. Na 1572 kwam deze parochiekerk in protestantse handen. Heden kerkt de PKN-gemeente er.
- Het Rooms-katholieke heiligdom van de Martelaren van Gorcum, gebouwd rond en op de plaats van de turfschuur waar de martelaren door de protestantse Geuzen werden opgehangen en gedood omwille van hun katholiek geloof. Voor de vernietiging door calvinisten in 1572 bevond zich op deze plaats ook een klooster. Het bedevaartsoord werd gebouwd naar een ontwerp van archtect H.P.J. de Vries.
- De oude katholieke kerk Martelaren van Gorcum uit 1830 aan de Nobelstraat ontworpen door architect P. Plukhooy.
- Vele monumentale panden in het centrum van Brielle, waaronder het Arsenaal uit 1708, nu een bibliotheek
- Historisch Museum Den Briel 'Maarten Harpertsz. Tromp'[2]
- Oude Stadhuis[3] (museum)
- Molen 't Vliegent Hert, een maalvaardige houten standerdmolen.
- Brielse Meer (voorheen Brielse Maas)
Sport en recreatie
Door deze plaats loopt de Europese wandelroute E9, ter plaatse ook North Sea Trail of Deltapad geheten. De E9 loopt langs de kust van Portugal naar de Baltische staten. Brielle heeft 2 voetbalclubs, WRW en fc Voorne.
Evenementen
- Bevrijdingsdag (1 april)
Op deze gedenkwaardige dag in 1572 verschenen de Watergeuzen voor de Noordpoort van Den Briel en eisten de overgave van de kleine, maar strategisch belangrijke havenstad. Ook wordt er op de nacht vóór 1 april de Kalknacht gehouden.
- Koninginnedag, 30 april
- Brielle Blues (laatste zondag van juli)
Op deze dag worden op drie podia binnen de vesting door twaalf bluesbands de gehele dag bluesmuziek ten gehore gebracht. Na 22:00 volgt er een traditionele kroegentocht.
Zetelverdeling gemeenteraad
Geboren
- Willem Bloys van Treslong (1529), edelman, watergeus, admiraal en baljuw
- Hendrick Joosten Speuy (1575), organist en componist
- Maarten Harpertszoon Tromp (1598), admiraal
- Witte de With (1599), vlootvoogd
- Philips van Almonde (1644), vlootvoogd
- Johan Been (1859), onderwijzer, schrijver van onder meer Paddeltje en archivaris
- Toon Tellegen (1941), (kinderboeken)schrijver
- Rob Romein (1949), ondernemer
- Natasja Froger (1965), tv-presentatrice (echtgenote van zanger René Froger)
- Jaap Amesz (1982), winnaar van De Gouden Kooi ('Terror Jaap')
- Michael van Dommelen (1983), voetballer
Partnersteden
, Havlíčkův Brod, (Vysočina, Tsjechië)
, Queenborough, (Kent, Engeland)
.svg){kind=small}
Aangrenzende gemeenten
| Aangrenzende gemeenten | ||
|---|---|---|
| Rotterdam | ||
| Westvoorne |  |
|
| Hellevoetsluis | Bernisse | |
Galerij
|
Externe links
- Gemeente Brielle
- Brielle op oude kaart (1868) en Google Earth
- Libertatis primitiae
- Streekarchief, Historie van Brielle
- Cultuur web Brielle
- St. Catharijnekerk
- Wandeling Brielle
- Brielle vestingstad
| Bronnen, noten en/of referenties: |
| Gemeente Brielle |  |
|---|---|
|
Hoofdplaats: Brielle Dorpen: Vierpolders · Zwartewaal |
More about Brielle: brielle estate nj real, brielle white, brielle furniture, brielle jersey new, brielle elementary school, 131 brielle, apartment brielle nj rental, brielle estate real, brielle fmpromotions.org,