Gammahydroxybutyraat

Article on other languages:

del.icio.us del.icio.us
Digg Digg
Furl Furl
Reddit Reddit
Rojo Rojo
Add to OnlyWire
     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts
4-hydroxybutaanzuur
Structuurformule en molecuulmodel

Structuur van 4-hydroxybutaanzuur
Algemeen
Molecuulformule C4H8O3
IUPAC
4-hydroxybutaanzuur
Andere namen
GHB, rape drug, 4-hydroxyboterzuur, γ-hydroxyboterzuur
Molmassa 104,11 g/mol
SMILES
OCCCC(=O)O
InChI
InChI=1/C4H8O3/c5-3-1-2-4(6)7/h5H,1-3H2,(H,6,7)/f/h6H
CAS-nummer 591-81-1
PubChem 10413
Beschrijving kleurloze vloeistof met karakteristieke geur
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen

Xn schadelijk
Risico (R) en veiligheid (S) R-zinnen: R22, R36
S-zinnen:
LD50 (ratten) muis, oraal : 4800 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vloeistof
Kleur kleurloos
Smeltpunt -17 °C
Kookpunt ontbindt bij 178-180 °C
Goed oplosbaar in Water
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar)

4-hydroxybutaanzuur, veelal aangeduid met GHB, is een stof die van nature in het menselijk lichaam voorkomt, met name in de hersenen.[1] In 1961 werd 4-hydroxybutaanzuur in het laboratorium gesynthetiseerd. In de jaren 60 –en 70 stond deze stof vooral in de belangstelling als slaapmiddel en anestheticum. Later werd het middel als drug geclassificeerd. Sinds de jaren 90 wordt 4-hydroxybutaanzuur voornamelijk gebruikt als partydrug. Het is ook bekend onder namen als: γ-hydroxyboterzuur, GHB, liquid E, liquid X, everclear en g-riffic.

Inhoud

Geschiedenis

In 1960 isoleerde Henri Laborit voor het eerst GHB uit weefsel van zoogdieren. Hij was opzoek naar een stof die qua werkzaamheid lijkt op GABA, maar beter de bloed-hersenbarrière passeert. Zijn dierproeven toonden aan dat GHB pijnstillende en slaapopwekkende eigenschappen bezit.[2] In 1961 vond Camille Georges Wermuth een methode om langs chemische weg GHB te maken, door de aminogroep van GABA te vervangen door een hydroxylgroep. Korte tijd later kwam GHB als geneesmiddel (op doktersrecept), onder de merknaam Gamma OH, op de markt en werd gebruikt in de anaesthesie, en als slaapmiddel. GHB is nooit op grote schaal gebruikt vanwege de bijwerkingen. Uitzondering is Frankrijk, waar de meeste ervaring met het middel is opgedaan, en het tot in de jaren 80 werd gebruikt.

In de VS was GHB jarenlang verkrijgbaar als voedingssupplement, en werd vanwege de anabole effecten misbruikt door bodybuilders in de jaren tachtig.

In de jaren 90 werd bekend dat GHB als date rape drug werd gebruikt.

In Nederland wordt GHB in de geneeskunde alleen nog gebruikt in de vorm van het geneesmiddel Xyrem voor de behandeling van narcolepsie met kataplexie, waarvoor het in 2005 een Europese registratie kreeg.

Wetgeving

Sinds 28 april 1999 is GHB in Frankrijk in de "opiumwet" opgenomen. GHB valt sinds 1 januari 2002 onder de opiumwet in Nederland, voorheen alleen onder de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening. Tot 7 mei 1996 was het middel verkrijgbaar als legale chemische stof. De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft de verkoop verboden op grond van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening.

Om problemen met het verbod op GHB te omzeilen, kwamen doe-het-zelf kitjes op de markt waarmee men eenvoudig zelf GHB kon maken. Zij bevatten de voorloper-stoffen van GHB, gamma-butyrolacton of 1,4-butaandiol en instructies over het toevoegen ervan aan natriumhydroxide in ethanol of water.

Positieve effecten van recreatief GHB gebruik

Veel mensen krijgen van GHB een rustig, warm gevoel: verdoofd en aangeschoten bij normale doseringen, en dronken bij hoge doseringen. Voor andere mensen zorgt het voor een opgewekte stemming, zij worden praterig. In de meeste gevallen vermindert het angsten en remmingen. De seksuele lust wordt vergroot en men krijgt zin om te vrijen. Aanrakingen worden sterker gevoeld en het vermindert het katerige gevoel na speed en XTC. GHB wordt soms als alternatief gebruikt voor alcohol.

Bijwerkingen

Gemelde bijwerkingen van GHB zijn duizeligheid, verwardheid, hoofdpijn, zweten, misselijkheid, braken, buikpijn, depressie, bedplassen, slaapwandelen, nachtmerries, orthostatische hypotensie, nystagmus, ataxie, spierzwakte, hallucinaties, amnesie, agressie, hyperglykemie, hypothermie, overmatige speekselaanmaak, ademhalingsdepressie en apnoe. [3]

Anders dan vaak wordt aangenomen kan GHB-gebruik wèl tot verslaving leiden. [3] Verslaving treedt op na herhaaldelijk dagelijks gebruik. Bij plotseling onthouding kunnen de volgende onthoudingsverschijnselen ontstaan: psychose, ernstige agitatie, sedatie, tachycardie, hypertensie, verwardheid, tremor, spiersamentrekkingen en delirium met hallucinaties. Deze verschijnselen beginnen 1 tot 6 uur na het stoppen van het gebruik van GHB en kunnen 5 tot 15 dagen aanhouden. [3]

Overdosis GHB

Door een overdosis van GHB (vooral in combinatie met andere drugs zoals alcohol) kan het centrale zenuwstelsel zo verdoofd raken dat ook het ademen stopt. Ziekenhuizen krijgen steeds vaker te maken met opnames vanwege een GHB-overdosis. De behandeling bestaat uit het bewaken van ademhaling en hartslag van de patiënt, die vaak na ongeveer een uur weer wakker en helder is en zich absoluut niet kan herinneren wat er is gebeurd. Soms is opname op een Intensive Care nodig om de ademhaling te ondersteunen of tijdelijk over te nemen. Er is een aantal gevallen met een fatale afloop bekend, dat veroorzaakt werd door het uitvallen van de ademhaling en/of doordat een bewusteloos persoon vaak gaat braken, waarbij het braaksel in de longen loopt en de patiënt stikt.

Illegaal gebruik

GHB staat bij het grote publiek vooral bekend als een date rape drug. Het middel wordt wel gebruikt door mannen om een vrouw te verkrachten. Het wordt bij het uitgaan onopvallend toegediend in een drankje waardoor het slachtoffer na inname snel slaperig en suf wordt en zich na het ontwaken ook vaak niet goed kan herinneren wat er is gebeurd. Hierdoor is de bewijsvoering en de identificatie van de dader na een verkrachting vaak lastig. Hoewel onbevestigde bronnen het bovenstaande melden, dient te worden vermeld dat GHB een hele sterke zoute smaak heeft en in pure vorm snel zal worden geproefd. Daarnaast is een juiste dosering lastig; bij een te hoge dosering zal de persoon het bewustzijn verliezen.

Verslaving

GHB is zowel lichamelijk als psychisch verslavend. Afhankelijkheid ontstaat wanneer GHB regelmatig wordt gebruikt. Onthoudingssymptomen zijn met name slaapstoornissen, gespannenheid, angstklachten, zweten, trillen, spierpijn en depressieve gevoelens. Acute onthouding kan aanleiding geven tot het ontstaan van ernstige symptomen zoals een epileptisch insult en/of hallucinaties/psychose.

Ongiftiging (detox) gebeurt in Nederland poliklinisch of klinisch (afhankelijk van de gebruikte dagelijkse hoeveelheid). Het risico op epilepsie/psychose en het optreden van ontwenningsverschijnselen wordt beperkt door middel van toedienen van (o.a.) benzodiazepines. In een experimentele fase is de klinische toediening van GHB in een detoxificatie afbouwprogramma. Vanwege de psychische afhankelijkheid is nabehandeling na een ongiftiging over het algemeen noodzakelijk.

Gebruikersdosering

Het doseren van GHB is moeilijk en gaat vaak mis. Dit heeft verschillende oorzaken. Ten eerste is de bandbreedte van de dosis die het gewenste effect geeft klein. Het verschil tussen een 'roes' en een coma kan soms enkele milliliters uit elkaar liggen. Ten tweede is de exacte samenstelling van de gebruikte GHB vaak onbekend en/of onbetrouwbaar. Het maakt uiteraard groot verschil of de maker van de GHB bijvoorbeeld 500 of 1000 milligram per milliliter heeft weten op te lossen. Ook maakt het groot verschil of er nog resten van één van de grondstoffen (GBL) in zit (de ervaren gebruiker zal dit proeven). Ten derde speelt interactie met andere middelen (en dan met name alcohol) een rol in het uiteindelijke effect van de GHB-inname. Onder andere het slaapgevend effect en de remming op de ademhaling van GHB wordt door alcohol versterkt. Ten vierde is het per individu verschillend welke dosis tot het gewenste effect leidt. Het lichaamsgewicht speelt hierbij een rol, maar ook de individuele gevoeligheid voor het middel. Tot slot zijn er de laatste jaren steeds meer aanwijzingen dat er na frequent gebruik (enige) tolerantie optreedt.

Bronnen

  1. ^ Elliott SP. Gamma hydroxybutyric acid (GHB) concentrations in humans and factors affecting endogenous production. Forensic Sci Int. 2003 Apr 23;133(1-2):9-16.
  2. ^ Laborit, H., Jouany, J.M., Gerard, J., Fabiani, F., 1960. Experimental study and clinical application of sodium hydroxybutyrate. Rev. Agressol. 1, 397–406.
  3. ^ a b c Wetenschappelijk Instituut Nederlandse Apothekers (2004). Informatorium Medicamentorum. Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie.
  1. Korf et al., D.J. (2002) GHB: Tussen narcose en extase, pp. 48-49 Plaats van Uitgave: Amsterdam: Rozenberg Publishers
  2. (en) Galloway et al., G.P. (1997) GHB: an emerging drug of abuse that causes physical dependancy. Addiction, pp. 89-96. Plaats van uitgave en uitgever: Onbekend.

Externe links


Algemene anesthetica

Ethers: Diethylether · Vinylether
CFK's: Chloroform · Desfluraan · Enfluraan · Halothaan · Isofluraan · Methoxyfluraan · Sevofluraan · Trichloorethyleen
Barbituraten: Hexobarbital · Methohexital · Narcobarbital · Natriumthiopental · Pentothal
Opioiden: Alfentanil · Codeïne · Fentanyl · Heroïne · Methadon · Pethidine · Remifentanil · Sufentanil · Tramadol
Overigen: Droperidol · Esketamine · Etomidate · Gammahydroxyboterzuur · Ketamine · Lachgas · Propanidid · Propofol
 

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.