Noord-Duitse Bond

Poll without page-refresh

Article on other languages:

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Norddeutscher Bund
Noord-Duitse Bond

←

1866 — 1871

→


(Details)	(Details)

Kaart

De Duitse Bond (1866), Noord-Duitse Bond (1867) en het Duitse Keizerrijk (1871)

Algemene gegevens

Hoofdstad

Berlijn

Talen

Duits

Regering

Regeringsvorm

Federatie

Geschiedenis van Duitsland

Germanen
Grote Volksverhuizing

Middeleeuwen
Frankische Rijk (5^e eeuw-843)
Oost-Frankenrijk (843-962)
Heilige Roomse Rijk (962-1806)

Vorming van een natie
Rijnbond (1806-1813)
Duitse Bond (1815-1866)
Noord-Duitse Bond (1866-1871)

Het Duitse Rijk
Duitse Rijk (1871-1943/1945)

Duitse Keizerrijk (1871-1918)

Weimarrepubliek (1918-1933)

Nazi-Duitsland (1933-1945)

Groot-Duitse Rijk (1943-1945)

Het na-oorlogse Duitsland
Geallieerde bezettingszones (1945-1949)

Amerikaanse bezettingszone

Britse bezettingszone

Franse bezettingszone

Sovjet-Russische bezettingszone

Verloren Duitse provincies in het oosten

Verdrijving van Duitsers na WO II

Protectoraat Saarland(1947-1956)
Verdeeld Duitsland (1949-1990)

Bondsrepubliek Duitsland

Duitse Democratische Republiek

Duitse hereniging (1990)

Het hedendaagse Duitsland
Bondsrepubliek Duitsland (1990-heden)

De Noord-Duitse Bond (Duits: Norddeutscher Bund) was een statenbond van 22 Duitse staten ten noorden van de Main die bestond tussen het uiteenvallen van de Duitse Bond (1866) en de vorming van het Duitse Keizerrijk (1871).

Geschiedenis

Ontstaan

De Duitse Bond, die alle Duitse staten had omvat, viel in de Pruisisch-Oostenrijkse Oorlog van 1866 uiteen. Op 18 augustus van dat jaar verklaarden 17 Pruisisch gezinde Noord-Duitse staten zich akkoord met het door Pruisen onder Otto von Bismarck voorbereide verbondsverdrag. In de volgende maanden sloten ook die staten ten noorden van de Main die zich in de oorlog tegen Pruisen hadden gekeerd en niet waren geannexeerd zich - al dan niet gedwongen - aan. Het gebied van de Noord-Duitse Bond omvatte daarmee op 21 oktober uiteindelijk 415.150 km² met bijna 30.000.000 inwoners.

Grondwet

Van 15 december 1866 tot 9 februari 1867 beraadslaagden afgevaardigden van deze staten te Berlijn over de nieuwe grondwet. Op 24 februari opende de Pruisische koning Wilhelm I de constituerende Rijksdag, die op 16 april 1867 de grondwet aannam.

De koning van Pruisen was volgens deze grondwet bondspresident. Hij had het recht oorlog te verklaren, vredes en bondgenootschappen te sluiten, de bond in het buitenland te vertegenwoordigen, de bondskanselier te benoemen en de Bondsraad en Rijksdag te ontbieden.

De bondskanselier (Bismarck) was alleen aan de bondspresident (Wilhelm I) verantwoording schuldig. De Bondsraad bestond uit afgevaardigden van de lidstaten die elk met een of meer stemmen (in totaal 43, waarvan Pruisen er 17 had) invloed konden uitoefenen op het aannemen van wetten. De Rijksdag kwam voort uit algemeen kiesrecht (1 afgevaardigde per 100.000 stemgerechtigden), maar had geen recht op amendement en initiatief. De Noord-Duitse Bond had bevoegdheden op het gebied van verkeers-, handels- munt- en douanewezen, marine en leger. De koning van Pruisen was opperbevelhebber. Voor het overige konden de lidstaten zelf over interne zaken beslissen.

Al met al was de sterk door Pruisen gedomineerde Bond verre van democratisch en kwam deze nauwelijks tegemoet aan de wensen van de liberalen.

Internationale betrekkingen

De Pruisische hegemonie in de Noord-Duitse Bond maakte de Franse keizer Napoleon III bezorgd over het Europese evenwicht. Reeds in 1867 speelde de Luxemburgse kwestie die ontstond toen Napoleon III het groothertogdom Luxemburg van de Nederlandse koning Willem III wilde kopen om het machtsevenwicht te herstellen; Pruisen protesteerde hiertegen sterk. Een tweede geschil met Frankrijk, de kandidatuur van de Duitse prins Leopold van Hohenzollern (uit de katholieke tak van het Pruisische koningshuis) voor de vacante Spaanse troon, leidde in 1870 tot de Frans-Duitse Oorlog.

Einde

In deze oorlog streden ook de Zuid-Duitse staten (behalve Oostenrijk-Hongarije) aan Pruisische zijde. Op 15 november 1870 traden Baden en geheel Hessen-Darmstadt toe tot de Noord-Duitse Bond, Beieren volgde op 23 november en Württemberg op 25 november. Deze uitgebreide bond kreeg op 9 december de naam Duitse Rijk. Op 31 december trad een nieuwe grondwet in werking en op 18 januari 1871 kwam met de keizerskroning van Wilhelm I het Duitse Keizerrijk tot stand.

Lidstaten

De Noord-Duitse Bond omvatte alle Duitse staten ten noorden van de Main behalve Luxemburg en Limburg, twee staten die in personele unie met Nederland wel tot de Duitse Bond hadden behoord. Ook de Pruisische Hohenzollernsche Lande ten zuiden van de Main behoorden tot de bond. Van Hessen-Darmstadt, dat deels noordelijk en deels zuidelijk van deze rivier lag, had in 1866 slechts de noordelijke provincie Opper-Hessen moeten toetreden.

	Staatsvorm	Staat	Hoofdstad	Oppervlakte	Stemmen	Toegetreden
	Koninkrijk	Saksen	Dresden	14.992 km²	4	21 oktober 1866
	Koninkrijk	Pruisen met Lauenburg¹	Berlijn	348.702 km²	17	18 augustus 1866
	Groothertogdom	Hessen(-Darmstadt)²	Darmstadt	7688 km²	1	3 september 1866
	Groothertogdom	Mecklenburg-Schwerin	Schwerin	13.126 km²	2	21 augustus 1866
	Groothertogdom	Mecklenburg-Strelitz	Neustrelitz	2929 km²	1	21 augustus 1866
	Groothertogdom	Oldenburg	Oldenburg	6428 km²	1	18 augustus 1866
	Groothertogdom	Saksen-Weimar-Eisenach	Weimar	3611 km²	1	18 augustus 1866
	Hertogdom	Anhalt	Dessau	2299 km²	1	18 augustus 1866
	Hertogdom	Brunswijk	Brunswijk	3672 km²	2	18 augustus 1866
	Hertogdom	Saksen-Altenburg	Altenburg	1323 km²	1	18 augustus 1866
	Hertogdom	Saksen-Coburg en Gotha³	Coburg en Gotha	1977 km²	1	18 augustus 1866
	Hertogdom	Saksen-Meiningen	Meiningen	2468 km²	1	8 oktober 1866
	Vorstendom	Lippe	Detmold	1215 km²	1	18 augustus 1866
	Vorstendom	Reuss jongere linie	Gera	826 km²	1	18 augustus 1866
	Vorstendom	Reuss oudere linie	Greiz	316 km²	1	26 september 1866
	Vorstendom	Schaumburg-Lippe	Bückeburg	340 km²	1	18 augustus 1866
	Vorstendom	Schwarzburg-Rudolstadt	Rudolstadt	940 km²	1	18 augustus 1866
	Vorstendom	Schwarzburg-Sondershausen	Sondershausen	862 km²	1	18 augustus 1866
	Vorstendom	Waldeck(-Pyrmont)	Arolsen	1121 km²	1	18 augustus 1866
	Vrije en Hanzestad	Bremen	Bremen	256 km²	1	18 augustus 1866
	Vrije en Hanzestad	Hamburg	Hamburg	413 km²	1	18 augustus 1866
	Vrije en Hanzestad	Lübeck	Lübeck	297 km²	1	18 augustus 1866
¹ Inclusief de stemmen van de geannexeerde staten Hannover, Hessen-Kassel, Holstein, Nassau en Frankfurt. ² Slechts de noordelijke provincie Opper-Hessen maakte deel uit van de bond. ³ Saksen-Coburg en Saksen-Gotha in personele unie. Deze dubbelstaat bezat echter maar één stem.