Spelt

Article on other languages:

• Yell
• Espelta
• Pšenice_špalda
• Spelt
• Dinkel
• Spelt
• Spelto
• Triticum_spelta
• Speltanisu
• Espelta
• Spelttivehnä
• Épeautre
• כוסמין
• Pir_(biljka)
• Triticum_spelta
• Spelz
• Spelt
• Spelt
• Spelt
• Pszenica_orkisz
• Espelta
• Полба
• Pira
• Прапшеница
• Dinkel
• Speate

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Spelt
Spelt
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten) Stam: Embryophyta (Landplanten) Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten) Clade: Bedektzadigen Clade: Eenzaadlobbigen Clade: Commeliniden Orde: Poales Familie: Poaceae (Grassenfamilie) Geslacht: Triticum (Tarwe)
Soort
Triticum spelta L. (1753)
Spelt

___
(download/info)

Spelt (Triticum spelta) is een soort grove tarwe. Het kan gegeten worden in plaats van gewone tarwe. De smaak is iets anders dan die van gewone tarwe. De kafjes van gewone tarwe laten ook heel makkelijk los, terwijl die van de speltkorrel zeer vast zitten. Dit betekent dat ze er met een pelmolen afgepeld moeten worden voordat de speltkorrel gemalen kan worden.

Genetische achtergrond

Spelt is een soortskruising van de tetraploïde emmertarwe met 28 chromosomen en de diploïde eenkoorn met 14 chromosomen. Daardoor heeft spelt in totaal 42 chromosomen en is daarmee hexaploïd, net als gewone tarwe.

Geschiedenis

Spelt is ontstaan in het Midden-Oosten, waar de soort al minstens 3000 jaar wordt verbouwd. In de Middeleeuwen werd spelt verbouwd in Europa in Zwitserland en Duitsland en Tirol. Spelt speelde een grote rol in de voedingsleer van de heilige Hildegard van Bingen. In de twinstigste eeuw is spelt bijna geheel verdrongen door gewone tarwe (Triticum aestivum), omdat speltgraan minder opbrengt per hectare, en omdat het pellen in de pelmolen extra tijd en geld kost.

Spelt weer in opkomst

Spelt komt nu weer in de belangstelling bij de biologische landbouw omdat het minder bemesting nodig heeft, beter resistent is tegen ziekten, en een zogenaamde harde korrel met een hoog gehalte aan gluten heeft wat gunstig is voor het bakken van brood. Dit hoge gehalte aan gluten zorgt er overigens wel voor, dat spelt niet geschikt is voor mensen met coeliakie (gluten-intolerantie), wel bijzonder geschikt voor mensen met Tarweallergie.

Spelt wordt tegenwoordig verbouwd in Zwaben (rassen: Bauländer Spelz, Schwabenkorn), Franken (Franckenkorn), Zwitserland, Oostenrijk (rassen: Hubel, Ostro) en België (rassen: Hercule, Redouté, Rouquin). Andere rassen die in Duitsland geteeld worden zijn Emilius, Holstenkorn en Oberkulmer Rotkorn.

Speltprojecten in Nederland

Sinds enige jaren wordt spelt ook weer in Nederland verbouwd. Meestal werken telers, molenaars, bakkers en leveranciers binnen één bepaalde streek samen aan de speltproducten. Succesvolle speltprojecten lopen in Ommen, Limburg, rondom Pieterburen en rondom Oss en Boxtel.

Speltproducten

In Nederland is speltmeel, speltbloem en speltbrood vaak te verkrijgen bij natuurvoedings- en reformwinkels. Ook steeds meer bakkers bieden minimaal één soort speltbrood aan, of soms speltkoekjes. Van spelt wordt ook nog macaroni en andere soorten pasta's, bier en jenever gemaakt, en met de kafjes worden kussens gevuld.

Recepten

In recepten kan de genoemde hoeveelheid tarwemeel of bloem door dezelfde hoeveelheid speltmeel of speltbloem worden vervangen. De hele (rijpe) speltkorrel kan trouwens ook gebruikt worden bij de warme maaltijd als vervanger voor rijst. De korrels moeten dan eerst één uur geweekt worden in ruim water, en vervolgens worden zij gedurende één uur gekookt in water met wat zout. Bijvoorbeeld lekker bij een groentewokschotel of bij kipkerrie. In Duitsland wordt spelt als Grünkern, dat is de onrijpe gedroogde graankorrel, in onder andere soep gegeten.

Voedingswaardetabel

Afbeeldingen

Afbeelding C en D is spelt	Rijp speltgraan op de akker	Links een stuk speltaar voor het pellen, in het midden het kaf dat na pellen overblijft, rechts de uit dit stukje speltaar afkomstige speltkorrels.	Links een paar speltkorrels voor het pellen, in het midden de gepelde korrels, rechts het kaf dat overblijft
Speltkorrels na pellen	Brood gebakken met spelt

Externe links

• Kollenberger Spelt - meer informatie over speltteelt in Limburg
• Het speltproject in Pieterburen

___

Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname of download de opname direct (meer info over gesproken Wikipedia)

Graansoorten
Gerst – Gierst – Haver – Maïs – Rogge – Sorghum – Tarwe – Triticale – Rijst – Spelt – Teff

More about Spelt: spelt cereal, spelt bread, spelt bread recipe, spelt recipe, spelt flour recipe, spelt grain, spelt cook book, sprouted spelt flour, spelt pasta,