Theorie

Poll without page-refresh

Article on other languages:

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Atoommodel van Bohr van een waterstofatoom

Een theorie is een geheel van denkbeelden, hypothesen en verklaringen die in onderlinge samenhang worden beschreven. In de wetenschap is een theorie een toetsbaar model ter verklaring van waarnemingen van de werkelijkheid.

Algemeen

De juistheid van een theorie kan althans volgens vele wetenschapsfilosofen zoals Karl Popper nooit bewezen (geverifieerd) worden^[1]. Dit komt doordat ongeacht het aantal bevestigende waarnemingen dat wordt gedaan, er nimmer kan worden uitgesloten dat de volgende waarneming een andere uitkomst zal geven. Als meerdere onafhankelijke waarnemers dezelfde waarneming doen, kan er overeenstemming worden bereikt over de juistheid van een dergelijke waarneming. Inductivisten meenden uit een eindig aantal van dergelijke waarnemingen universeel geldige uitspraken over de werkelijkheid te kunnen doen.

Een goede theorie doet toetsbare voorspellingen. Deze voorspellingen worden getoetst aan waarnemingen. Als de voorspellingen overeenstemmen met de waarnemingen wint de theorie aan geloofwaardigheid. Het doel van de verklaring en voorspelling is het beheersen van het verschijnsel waarover de theorie iets zegt.

Uit de geschiedenis van de wetenschap blijken veel theorieën ooit vervangen te worden door een andere. Meestal gebeurt dit als de eerste theorie wordt gefalsifieerd: de theorie doet voorspellingen die bij het experiment onjuist blijken. Een andere reden kan zijn dat de nieuwe theorie meer omvattend is. Volgens Thomas Kuhn spelen ook andere-niet rationele overwegingen echter een grote rol^[2]. Een goede nieuwe theorie dient echter overeen te stemmen met zijn voorganger voor zover deze reeds waarnemingen goed wist te voorspellen.

Een natuurwetenschappelijke theorie kan worden getoetst met behulp van waarnemingen eventueel als resultaat van experimenten. Er zijn tot nu toe geen waarnemingen gedaan die in strijd zijn met de relativiteitstheorie. Hetzelfde geldt voor de theorie van de kwantummechanica.

Sommige theorieën zijn door experimenten weerlegd. Voorbeelden daarvan zijn de flogistontheorie en de theorie omtrent de werking van de ether.

Voorbeelden van theorieën

Belangrijke voorbeelden van theorieën zijn:^[3]

De theorie van het zonnestelsel van Copernicus
De theorie van de bouw van de aarde van James Hutton
De theorie van het ontstaan van de Aarde van Thomas Chamberlin
De theorie van de opbouw van stof van Dalton
De theorie van het vuur van Lavoisier
De theorie van het licht van Huygens
De relativiteitstheorie van Albert Einstein
De theorie van de cel van Theodor Schwann
De evolutietheorie van Charles Darwin
De theorie van de ziektekiemen van Louis Pasteur
De theorie van de bevolkingsgroei van Robert Malthus
De theorie van het menselijk bewustzijn van Freud
De theorie van de mens van Franz Boas
Het dialectisch materialisme van Karl Marx

... en de economische meerwaardetheorie van Karl Marx

Literatuur

Bersselaar, V. van den; Wetenschapsfilosofie in veelvoud, 2e druk, Coutinho Bussum 2003.

Zie ook

Referenties

Referenties:

^ Popper K. Logik der Forschung. (Wenen, 1935)
^ Kuhn T. The structure of scientific revolutions. Chicago: University of Chicago Press, 1962. ISBN 0-226-45808-3
^ Trattner, E.R.; De bouwers van ons wereldbeeld, Servire Den Haag 1939.

More about Theorie: du la prix theorie, examen gratis motor theorie, theorie examen, der theorie unbildung, maxwellschen theorie, 1768 1783 funktionen komplexer theorie zur, de fiscalite la la theorie, beiträge geschichte ihrer inseln theorie und utopische zu, als ereignis kulturelles theorie,

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.