Article on other languages:
- فيتامين
- Витамин
- Vitamini
- Vitamina
- Vitamín
- Fitamin
- Vitamin
- Vitamine
- Βιταμίνη
- Vitamin
- Vitamino
- Vitamina
- Vitamiinid
- Bitamina
- ویتامین
- Vitamiini
- Vitamin
- Vitamine
- Vitamina
- ויטמין
- विटामिन
- Vitamini
- Vitamin
- Վիտամին
- Vitamin
- Vítamín
- ビタミン
- ვიტამინები
- 비타민
- Vitaminum
- Vitamin
- Vitaminas
- Vitamīni
- Витамин
- ജീവകം
- जीवनसत्त्व
- Vitamine
- Vitamin
- Vitamin
- Vitamine
- Vitamina
- Witaminy
- Vitamina
- Vitamină
- Витамины
- Vitamin
- Vitamin
- Vitamín
- Vitamin
- Vitamini
- Vitamin
- Vitaminer
- உயிர்ச்சத்து
- విటమిన్
- วิตามิน
- Vitamin
- Вітаміни
- حیاتین
- Vitamin
- וויטאמין
- 维生素
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
Een vitamine is een micronutriënt die een organisme zoals de mens nodig heeft, maar die het organisme niet of in onvoldoende mate zelf kan maken.
Aanvankelijk dacht men dat alle vitaminen een amine-structuur hadden, iets dat niet bleek te kloppen. De naam, die bedacht werd door Casimir Funk, is dan ook een samenstelling van vitale en amine.
Bij de naamgeving van vitamines is aanvankelijk uitgegaan van een eenvoudige 1-letter naamgeving, zoals vitamine A. Naderhand zijn de vitamines ingedeeld naar functionele werking.
Vitamines die nodig zijn voor de werking van enzymen vallen onder de klasse van co-enzymen.
De Nederlandse Gezondheidsraad doet aanbevelingen hoeveel vitamines iemand dagelijks nodig heeft. Voor elke vitamine bestaat er een Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid (ADH).
| vitamine | werking | bron | opmerking | |
|---|---|---|---|---|
| A1 A2 |
retinol (axeroftol) 1915 3,4-dehydroretinal |
bevordert verhoorning van epitheel | margarine, melkvet, lever, eieren, vis, fruit, peen (wortel) | derivaat van caroteen; deficiëntie: nachtblindheid |
| B1 | thiamine (aneurine) 1901 | als co-enzym betrokken bij celstofwisseling | brood, granen(zaadhuid), melk, vlees, aardappelen, groenten, gist | deficiëntie: beriberi, tachycardie, verminderde reflexen |
| B2 | riboflavine (lactoflavine) 1933 | als onderdeel van diverse enzymen betrokken bij celstofwisseling | melk, vlees, brood, graanproducten, groenten, gist | deficiëntie: huidaandoeningen en haaruitval ; vaak als gevolg van zwaar alcoholmisbruik |
| B3 | nicotinezuur (niacine) en nicotinamide (niacinamide) | als onderdeel van co-enzym A betrokken bij de citroenzuurcyclus | melk, aardappelen, brood, vlees, groenten | deficiëntie: dermatitis, diarree, dementie, pellagra |
| B5 | panthotheenzuur | onderdeel co-enzym-A (CoA); metabolisme van vetten en suikers | vlees, eieren, volkorenproducten, peulvruchten, melk en melkproducten en groente en fruit | deficiëntie: cardio-vasculaire afwijkingen, zenuwafwijkingen |
| B6 | pyridoxine (adermine) 1934 | als pyridoxaalfosfaat betrokken bij celstofwisseling
vlees, vorming van bloedcellen, als co-enzym betrokken bij de vorming van RNA en DNA |
lever, vlees, vis, melk, kaas, eieren, soja | deficiëntie: convulsies, huidaandoeningen en een defecte antistofproductie; vaak gevolg van zwaar alcoholmisbruik |
| B8 | biotine 1941 | als co-enzym betrokken bij stofwisseling | gekoppeld aan een proteïne in lever, nier, eidooier, gist, noten, granen | deficiëntie: huidaandoeningen |
| B9 | foliumzuur | benaming van vitamine B11 in de Verenigde Staten en Duitsland | ||
| B11 | foliumzuur | als co-enzym betrokken bij celstofwisseling | brood, groenten, vlees, melk, eieren, gist | deficiëntie: anemie |
| B12 | cobalamine | co-enzym bij omzetting van homocysteïne in methionine (foliumzuur nodig) | vlees, lever, eieren, melk, kaas, marmite | deficiëntie kan tot pernicieuze anemie (een ernstige vorm van bloedarmoede) leiden |
| B15 | dimethylglycine en trimethylglycine, (pangaamzuur) | helpt zuurstofabsorptie, methyldonor in methyleringsreacties, wordt ingezet bij autisme | komt in alle cellen voor. wordt daar geproduceerd als een tussenproduct van de omzetting van choline naar glycine. | Kan door het lichaam zelf worden gemaakt. De naam "vitamine b15" wordt daarom niet meer gebruikt |
| B17 | amygdaline (ook laetril) | bittere stof. Door sommigen wordt er een anti-carcinogene werking aan toegeschreven. | vooral in de pitten van diverse vruchten, zoals abrikozen. | Kan door het lichaam zelf worden gemaakt. De naam "vitamine b17" wordt daarom niet meer gebruikt. |
| Bh | inositol | belangrijke rol als signaalstof ("second messenger") in de lichaamscel | volkorenproducten | Kan door het lichaam zelf worden gemaakt. De naam "vitamine bh" wordt daarom niet meer gebruikt, inositol wordt echter nog wel tot het vitamine b-complex gerekend. |
| Bp | choline | belangrijk voor structuur celmembraan, neurotransmittersynthese (acetylcholine) en methyldonor in methyleringsreacties, | eieren, vis, sojabonen, tarwe, pinda's, orgaanvlees, mager vlees, groenten en borstvoeding | Kan door het lichaam zelf worden gemaakt. De naam "vitamine bp" wordt daarom niet meer gebruikt. |
| Bw | biotine | verouderde benaming van vitamine B8 | ||
| C | L-ascorbinezuur 1932 | betrokken bij vorming van hemoglobine, collagene weefsels en steroïde hormonen | fruit (vooral citrus), aardappelen, groenten | temperatuurgevoelig, eigen synthese bij de meeste zoogdierensoorten mogelijk, behalve chimpansee, de mens en de cavia. Is een anti-oxidant; deficiëntie: scheurbuik. |
| D2 | ergocalciferol 1918 | bevordert resorptie en afzetting van calcium, vooral in beenderen en gebit | vorm van vitamine D die voorkomt in voedingsmiddelen zoals bepaalde paddenstoelen en margarine | Synthese uit plantaardige sterolen; deficiëntie: Engelse ziekte (rachitis) |
| D3 | cholecalciferol 1918 | idem als D2 | voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong, zoals vette vis | is tevens de vorm die de huid produceert uit previtamine D3 ofwel precholecalciferol, onder invloed van ultraviolet licht; deficiëntie: spierkramp, stuipen |
| E | alfa-tocoferol (D-alpha-tocoferol) 1922 | aspecifiek antioxidans in diverse weefsels | plantaardige oliën, granen, eieren, bladgroenten | - |
| F | linolzuur 1929 | zie bij linolzuur | in de meeste onverzadigde oliën (bijvoorbeeld zonnebloemolie) | verouderde benaming, linolzuur is geen vitamine maar een essentiële bouwstof |
| H | biotine | verouderde benaming van vitamine B8 | ||
| K1 K3 |
fytomenadion (naftochinon) 1935 farnochinon |
onmisbaar voor synthese in de lever van trombinogeen en andere bloedstollingscomponenten | K1:bladgroenten (vooral kool), tomaten, tarwe, eieren, lever, vis K2product van de coli-bacteriën in de darm |
wordt in de eerste weken aan zuigelingen gegeven |
| M | foliumzuur | verouderde benaming van vitamine B9 | ||
| P | citrine | bevordert de permeabiliteit van capillairen | sinaasappelen, citroenen | verouderde benaming |
-
- De vitamines A, D, E, F en K zijn oplosbaar in vetten. (geel)
- De vitamines B, C, H en P zijn oplosbaar in water. (paars)
- De jaartallen bij de namen van de vitamines geven het jaar van ontdekking aan.
Vitamine A is een in vet oplosbare stof. Komt veel voor in lever en levertraan.
Vitaminen uit de B-groep komen onder andere voor in gist en in lever. Aan deze vitaminen hebben alcoholisten nog wel eens een tekort door een onvolwaardig dieet, wat tot ernstige ziekteverschijnselen (de gebreksziekte Beri-Beri die in Azië het meest voorkomt door het eenzijdig eten van witte rijst) kan leiden.
vitamine c is een antioxidant dat wil zeggen een stof die voorkomt dat andere stoffen een verbinding met schadelijke vrije radicalen van zuurstof aangaan. Het wordt zelf makkelijk geoxideerd en vangt hierdoor de vrije radicalen weg. Het wordt ook aan levensmiddelen toegevoegd als conserveermiddel, aan appelmoes bijvoorbeeld. Bij vitamine c denken de meeste mensen spontaan aan citrusvruchten zoals citroenen en sinaasappelen, maar producten die veel meer vitamine c bevatten zijn paprika en spruitjes. Ook bessen en aardappelen bevatten vrij veel vitamine c.
Vitamine D kan door de mens vlak onder de huid gemaakt worden met behulp van zonlicht. Vitamine D is een vetoplosbaar vitamine.
Voor alle wateroplosbare vitaminen zoals B en C geldt dat er moeilijk te veel van opgenomen kan worden, omdat de overbodige extra hoeveelheid weer met de urine uitgescheiden wordt. Van vitamine A en D is het echter mogelijk er in de loop der jaren te veel van op te stapelen, wat ziekteverschijnselen met zich kan meebrengen.
Zo kan vitamine A teratogeen zijn bij gebruik van meer dan 9 maal de ADH per dag. Een veilige dagelijkse dosis voor zwangeren is maximaal 3 à 4 maal de ADH (overeenkomend met ongeveer 2500 tot 3000 µg (microgram)) per dag[1]. Gezien de wettelijke maxima voor vitamine A in voedingssupplementen (die ruim onder deze niveaus liggen) is de kans op overdosering door voedingssupplementen nihil, mits men zich aan de aanbevolen dosering houdt. De kans op vitamine A toxiciteit door het regelmatig eten van lever is echter wel aanwezig. Lever is zeer rijk aan vitamine A.
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
| Vitamine |
|---|
|
Overzicht van alle vitamines Overzicht van alle vitamines B | Overzicht van alle vitamines D retinol (vitamine A) | thiamine (B1) | riboflavine (B2) | nicotinezuur (B3) | Pantotheenzuur (B5) | pyridoxine (B6) | biotine (B8) | foliumzuur (B11) | cobalamine (B12) | ascorbinezuur (C) | ergocalciferol (D2) | cholecalciferol (D3) | alfa-tocoferol (E) | fytomenadion (K1) | menaquinon (K2) | farnochinon (K3) |
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Vitamin op Wikimedia Commons. |
More about Vitamine: vitamine d, vitamine e, vitamine c, vitamine shoppe, vitamine b12, vitamine b, vitamine h, dynovite vitamine, vitamine h sexe,