Zeil (schip)

Article on other languages:

• Парус
• Платно_(ветроходство)
• Gouel_(bageal)
• Vela_de_vaixell
• Lodní_plachta
• Sejl
• Segel
• Sail
• Velo
• Vela_(náutica)
• Puri
• بادبان
• Purje
• Voile_(navire)
• מפרש
• पाल
• Vela_(sistema_di_propulsione)
• 帆
• Seegel
• Burė
• Qlugħ
• Segl
• Seil
• Vela
• Żagiel
• Vela_(náutica)
• Sukuta
• Парус
• Jedro
• Sail
• Segel
• Yelken
• Вітрило

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Het reven van een zeil (Oostende 2008)

Een zeil is een doek op een schip dat bedoeld is om de kracht van de wind te vangen en om te zetten in een voortstuwende kracht voor het schip. De stand van het zeil ten opzichte van het schip is vaak verstelbaar, zodat ondanks verschillende invalshoeken van de wind toch een efficiënte voortstuwing kan worden verkregen.

Met een zeil wordt het eigenlijke doek bedoeld. Het geheel van masten, touwwerk en zeilen heet tuigage of tuig. De vorm van de zeilen is afhankelijk van de gevoerde tuigage en de plaatsing van het zeil.

Veel zeilschepen zijn uitgerust met verscheidene zeilen, elk met hun eigen functie en bediening. Sommige zeilen zijn bij elke wind inzetbaar, andere alleen bij bepaalde invalshoeken van de wind of windsterktes. De zeiloppervlakte kan door de scheepsbemanning manueel vergroot of verkleind worden door de zeilen per stuk te reven. Grote schepen zijn uitgerust met verscheidene masten waaraan zeilen zijn bevestigd. Per type schip zijn er andere zeilen in gebruik. Voor een aantal typen worden hier de mogelijk te voeren zeilen opgesomd. Voor een beschrijving van afwijkend zeilvoering per type, zie de beschreven types in de categorie zeilschepen of in de lijst van traditionele zeilschepen.

Opbouw van het zeil

Een zeil is driehoekig of vierhoekig, op de moderne schepen zijn ze doorgaans driehoekig. Vierhoekige zeilen komen voor op de klassieke ra-getuigde schepen en op gaffelgetuigde schepen.

De benamingen voor een driehoekig zeil:

• voorkant: voorlijk
• achterkant: achterlijk
• onderkant: onderlijk

• bovenste hoek: tophoek
• voorste hoek (onderkant): halshoek
• achterste hoek (onderkant): schoothoek

Bij een vierhoekig zeil, aan de bovenkant uitgehouden met een gaffel, is als extra kant de bovenkant:

• bovenkant: bovenlijk

En de benaming voor de extra hoek, op de plaats waar de klauw van de gaffel tegen de mast aan zit:

• klauwhoek

Het vierhoekige ra-zeil heeft twee halshoeken (boven, aan ieder uiteinde van de ra) en twee schoothoeken (onder).

Lijnen voor het zeil

Voor het kunnen werken met een zeil zijn twee typen lijnen nodig, de lijnen om het zeil te hijsen en te spannen (vallen en strekkers) en de lijnen om het zeil te besturen (schoten en brassen).

De vallen en strekkers:

• piekeval of nokkeval
• klauwval
• fokkeval
• onderlijkstrekker

enzovoorts.

De schoten:

• grootschoot
• fokkeschoot

Voor het razeil komen daar de brassen bij. Deze zijn bevestigd aan de ra.

Typen van schepen en hun zeilvoering

Modern zeiljacht

Verschillende typen zeilen zijn:

• Grootzeil
• Genua (zeil), eventueel te vervangen door een fok of een stormfok
• Spinnaker, of eventueel een halfwinder

Klassieke platbodems, 1 mast

Verschillende typen zeilen zijn:

• Grootzeil (gaffel-getuigd)
• Fok, eventueel te vervangen door een Stormfok
• Kluiver
• Aap of bezaan
• Vlieger
• Waterzeil

Klassieke platbodems, 2 masten

Alle bovengenoemde typen zeilen (bij de 1 mast-platbodem), uitgebreid met een:

• Bezaan (gaffel-getuigd)

Traditionele meermasters

De grote traditionele schepen zijn vaak uitgevoerd met meerdere masten. Veelal zijn de schepen dwarsgetuigd, met meerdere zeilen per mast. Dit levert een enorme hoeveelheid aan zeilen per schip op, en ieder zeil krijgt een eigen naam.
Hieronder worden de zeilen benoemd per mast, van onder naar boven, voor een dwarsgetuigde, vierkantgetuigde driemaster klipper

Zeilvoering grote mast:
1. Grootzeil
2. Grootondermarszeil
3. Grootbovenmarszeil
4. Grootbramzeil
5. Grootbovenbramzeil
6. Grootschelzeil

• Fokkemast
  • Fok
  • Voorondermarszeil
  • Voorbovenmarszeil
  • Voorbramzeil
  • Voorbovenbranzeil
• Grote mast
  • Grootzeil
  • Grootondermarszeil
  • Grootbovenmarszeil
  • Grootbramzeil
  • Grootbovenbranzeil
  • Scheizeil
• Kruismast
  • Begijn
  • Kruiszeil
  • Grietje
  • Bovengrietje

Naast de vierkante zeilen aan ra’s aan de masten worden op deze schepen ook nog zeilen gevoerd aan de stagen, zowel aan de maststagen als aan de stengestagen. De zeilen worden voor de fokkemast gevoerd, maar ook tussen masten in.

• De zeilen vóór de fokkemast, van achter naar voren
  • Voorstengestagzeil of Binnenkluiver
  • Kluiver
  • Buitenkluiver
  • Jager
• De zeilen tussen grote mast en fokkemast, van onder naar boven
  • Grootstengestagzeil
  • Grootbramstagzeil
  • Grootbovenbramstagzeil of Groottopstagzeil
• De zeilen tussen kruismast en grote mast, van onder naar boven
  • Kruisstengestagzeil
  • Kruistopstagzeil of Vlieger
  • Kruisbovenvlieger

Bij matige wind kunnen nog ra-verlengingen, spieren, uitgeschoven worden, waaraan lijzeilen gevoerd kunnen worden

• Lijzeilen
  • Voorbovenlijzeil
  • Voorbramlijzeil
  • Grootbovenlijzeil
  • Grootbramlijzeil
  • Grootbovenbramlijzeil

Zie ook

• Zeilen